Strona Główna Historia Kardiologia dziecięca
Kardiologia dziecięca PDF  | Drukuj |

Za początek działalności w zakresie kardiologii dziecięcej w Wielkopolsce można przyjąć rok 1945. Od tego czasu rozpoczęto systematyczne wykonywanie badań ekg w Szpitalu Dziecięcym w Poznaniu.
Pierwszą Pracownię ekg zorganizował pediatra, dr med. T. Skalmowski. W kwietniu 1945r uzyskał on dla szpitala stary poniemiecki elektrokardiograf firmy Siemens. Był to najstarszy znany w Polsce dwuwalizkowy, jednogalwanometrowy elektrokardiograf ze wzmacniaczem lampowym o zasilaniu bateryjnym, piszący na papierze fotograficznym. Całość aparatury wraz z bateriami ważyła ok. 40kg.
Dr T.Skalmowski rozpoczął w tym roku wykonywanie badań ekg u dzieci (3 odprowadzenia kończynowe) szkoląc się równocześnie w elektrokardiografii na kursach u M.Semerau-Siemianowskiego w Warszawie.

Od 1954r  opisywanie ekg i konsultacje kardiologiczne w Szpitalu Dziecięcym podjął specjalista w chorobach serca, internista, lek.med.J.Maciejewski. Obok pracy usługowej prowadził on także szkolenia z zakresu najnowszych osiągnięć kardiologii dziecięcej. Dr J.Maciejewski wydał drukiem 44 prace naukowe, z których 8 pochodzi ze Szpitala Dziecięcego. Również na materiale Szpitala Dziecięcego zrealizował on film naukowy pt. „Uchyłek serca u niemowlęcia ze zwężeniem cieśni tętnicy głównej i przepukliną pępowinową”, który był wyświetlany w 1956r na II Europejskim Kongresie kardiologów w Sztokholmie.

Innym przykładem wczesnych zainteresowań kardiologią dziecięcą w Poznaniu było zgromadzenie w latach pięćdziesiątych przez lek.med. L. Skubiszewskiego anatomopatologa szpitala Dziecięcego około 50 przypadków sprężystego zwłóknienia wsierdzia u niemowląt. U niektórych z nich rozpoznanie postawiono przyżyciowo. 

W 1958r Szpital otrzymał nowy, samopiszący, jednokanałowy aparat ekg „Cardiomat” firmy Siemens, a następnie trzykanałowy elektrokardiograf firmy Eleme typ „Triplex” (EM 120) z przystawką fotograficzną i mikrofonem oraz elektrokardioskop produkcji kanadyjskiej firmy Smith-Stone. Dzięki temu wyposażeniu można było zorganizować w Szpitalu Dziecięcym drugą pracownię ekg.
Kierownictwo obu Pracowni powierzono dr med. A.Sapińskiemu. Dzięki wyposażeniu w przystawkę fonokardiograficzną aparatu „Triplex”, już w 1959r obok badania ekg, możliwe było wykonanie  badania fonokardiograficznego.

Pierwsza Dziecięca Poradnia Kardiologiczna powstała w Poznaniu w 1958r i objęła swą opieką dzieci chore na serce z województwa poznańskiego i miasta Poznania oraz z województwa zielonogórskiego i koszalińskiego.  Kierownikiem Poradni został  dr med.A.Sapiński.
W latach 1962-1974 pracował w Poradni  lek. med. A.Bittner, a w latach 1974-1984 lek.med.D. Kozłowska-Majchrzycka.

Dr A.Bittner zapoczątkował rejestrację szmerów i tonów serca na taśmie magnetycznej, co stanowiło podstawę do ich analizy spektralnej oraz było pomocne w zajęciach dydaktycznych przy nauce osłuchiwania serca.

W 1980r powstał w Poznaniu Specjalistyczny ZOZ nad Matką i Dzieckiem, a w nim Zakład Elektrodiagnostyki i Fizjopatologii, którego kierownictwo objął dr med.A.Sapiński.  W jego skład weszły oprócz 2 wspomnianych wyżej, 3 następne pracownie ekg.

W latach 1980-1984 zespół lekarzy i inżynierów elektroników pod kierownictwem dr med.A.Sapińskiego skonstruował rejestrator ciśnienia tętniczego dla noworodków, niemowląt, dzieci i dorosłych (sfigmomanometr-S)

W 1987r, z chwilą przejścia na emeryturę dr med.A.Sapińskiego, kierownictwo Zakładu Elektrodiagnostyki przejęła  lek.med. A.Mytko-Krzywkowska.

 W 1966r wykonano w Szpitalu Dziecięcym 3 operację podwiązania przewodu tętniczego i 1 banding tętnicy płucnej (J.Kaczmarek), jednakże ze względu na istniejące już w Poznaniu 2 ośrodki kardiochirurgii, w Szpitalu Dziecięcym do rozwoju kardiochirurgii nie doszło.

Inicjatorami powstania ośrodka kardiologii i kardiochirurgii dziecięcej w Poznaniu byli Prof. dr hab.med.O.Szczepski i Prof.dr hab.med.M.Wójtowicz.

Poznański Ośrodek Kardiologii Dziecięcej objął w 1972 r specjalistyczną opieką dzieci  z makroregionu wielkopolskiego, w tym regionu poznańskiego, pilskiego, kaliskiego, konińskiego, leszczyńskiego, a także kierowane do zabiegów kardiochirurgicznych i wymagające pooperacyjnego nadzoru kardiologicznego z regionu zielonogórskiego, szczecińskiego i gorzowskiego.
Kolejnymi Kierownikami Kliniki byli Prof.dr hab.med.O.Szczepski, Prof.dr hab.med.J. Maciejewski, a od 2002r funkcję tą pełni Prof.dr hab.n.med.A.Siwińska.

Opieka specjalistyczna Ośrodka Referencyjnego w Makroregionie realizowana była na zasadzie odbywających się 1- 4 razy w miesiącu  konsultacji w rejonowych Poradniach Kardiologicznych, Oddziałach Noworodkowych i Dziecięcych Szpitali Wojewódzkich, skąd dzieci z wadami serca i innymi chorobami układu krążenia kierowane były do Instytutu Pediatrii. Konsultantem kardiologicznym  Województwa Pilskiego była dr med. J. Rachocka oraz od 1988r Prof.dr hab.n.med.A.Siwińska, Województwa Kaliskiego dr med. W. Paluszak oraz Prof.dr hab.n.med. A. Krzyżaniak, Województwa Konińskiego i Leszczyńskiego  dr med. J. Rachocka, Województwa Zielonogórskiego dr med. S. Suchocka-Łuczak.
Klinika Chorób Dzieci (obecnie Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej) pełniła ponadto nadzór fachowy nad Poradnią Kardiologiczną Specjalistycznego ZOZ nad Matką i Dzieckiem w Poznaniu, Konsultacyjną Poradnią Kardiologiczną dla Dzieci i Młodzieży przy Oddziale Kardiochirurgii ZOZ Stare Miasto w Poznaniu, Poradni Kardiologicznej Wieku Rozwojowego w Nowej Soli, oraz Poradni Kardiologicznej Kolejowego Szpitala Dziecięcego w Ostrowie Wielkopolskim. 

Obecnie (w 2005r) konsultacje wyjazdowe, łącznie z kwalifikacją dzieci do leczenia operacyjnego, odbywają się jedynie w Pile (Prof. A. Siwińska). 

Konsultacji kardiologicznych i kardiochirurgicznych z kwalifikacją do leczenia operacyjnego i  kardiologicznego interwencyjnego w Szczecinie i Gorzowie Wlkp. udzielają dr med. M.Pawelec-Wojtalik i  prof. dr hab..med. M.Wojtalik.


Ośrodek Referencyjny z Kardiologii Dziecięcej

Liczba łóżek w Klinice Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej wynosi 49, w tym 25 w Oddziałach Kardiologicznych Kliniki. W Oddziałach Kardiologicznych hospitalizowanych jest rocznie ok. 2500 dzieci z chorobami układu krążenia, w wieku od 0-19 lat.
Ośrodek Poznański pełni stały, 24- godzinny ostry dyżur dla noworodków, niemowląt i dzieci starszych z niewydolnością serca, zaburzeniami rytmu  oraz wymagających badań diagnostycznych przed wykonywanym w trybie pilnym zabiegiem kardiochirurgicznym, w trakcie lub  po zabiegu operacyjnym.

Konsultacyjna Poradnia Kardiologiczna obejmuje opieką specjalistyczną dzieci w wadami serca przed i po zabiegach kardiochirurgicznych  oraz z istotnymi zaburzeniami hemodynamicznymi wymagające np. weryfikacji leczenia farmakologicznego , a także z chorobami mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca, wszczepionym stymulatorem serca oraz nadciśnieniem tętniczym.  W Poradni odbywają się ponadto doraźne konsultacje noworodków, niemowląt i dzieci starszych. Średnio w ciągu roku w Poradni badanych jest ok. 3000 dzieci. 

Noworodki konsultowane są ponadto bezpośrednio na Oddziałach Noworodkowych Poznania i Makroregionu, łącznie z wykonaniem w tych ośrodkach, które dysponują odpowiednim sprzętem, badania echokardiograficznego.

Zapleczem  diagnostycznym dla ww. jednostek są Pracownia Diagnostyki Kardiologicznej - od 1972r EKG i Prób Czynnościowych Układu Krążenia, od 1988r Zaburzeń Rytmu Serca, od 1986r Echokardiograficzna  (Kierownik Pracowni w latach 1972-1993  dr med. J.Rachocka, w latach 1994-2002 Prof. dr hab.n.med.A.Siwińska, a od października 2002r  dr hab.n.med. W.Bobkowski), a także Oddziały Kardiologiczne Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej (Kierownik Kliniki Prof.dr hab.n.med.A.Siwińska), oraz Zakład Radiologii Pediatrycznej I.P. (Kierownik Zakładu prof.dr hab.n.med. B.Pawlak).

W Pracowni Angiokardiografii i Hemodynamiki Zakładu Radiologii Pediatrycznej  (SPSK Nr 5) wykonywanych jest rocznie ok. 150 cewnikowań serca i ok.120 interwencyjnych zabiegów kardiologicznych (zabieg Rashkinda, walwuloplastyka balonowa tętnicy płucnej i aortalnej, plastyka rekoarktacji i koarktacji aorty, zamykanie PDA coilem i zatyczką Amplatza, zamykanie ASDII zatyczką Amplatza i za pomocą zatyczki typu CardioSeal, zamykanie VSD zatyczką Amplatza, zakładanie stentów do tętnicy płucnej i aorty). 

Doktoraty i habilitacje z zakresu kardiologii dziecięcej

Doktoraty:

  1. J. Rachocka: ,„Przydatność poligrafii kardiometrycznej dla rozpoznania wrodzonych wad serca w okresie noworodkowym” (1966)
  2. K. Frynas: „Wybrane parametry czynności serca w otyłości prostej u dzieci” (1979)
  3. W. Paluszak: „Zachowanie się lipidów krwi oraz wybranych czynników wpływających na gospodarkę lipidową u dzieci z wrodzonymi siniczymi wadami serca” (1980)
  4. H. Górzna-Kamińska: „Ocena echokardiograficzna dzieci po operacji radykalnej zespołu czworaczego Fallota” (1995)
  5. M. Pawelec-Wojtalik: „Ocena metod badania przepływu płucnego u dzieci ze złożonymi siniczymi wadami serca i zespoleniem systemowo-płucnym” (1997)
  6. M. Brzezinska-Paszke: ” Ocena układu krążenia dzieci z zespołem Downa i wrodzoną wadą serca” (2000)
  7. B. Mroziński: „Echokardiograficzna ocena funkcji skurczowej i rozkurczowej prawej komory u niemowląt i małych dzieci z ubytkiem międzyprzedsionkowym typu otworu drugiego” (2002)
  8. A. Nowak: „Przydatność nieinwazyjnych metod diagnostycznych w długofalowej obserwacji dzieci z wrodzonymi wadami zastawki aortalnej” (2005)
  9. Alina Rzeźnik-Bieniaszewska: „Ocena rozwoju fizycznego i wybranych wskaźników układu krążenia u 10 - 14 letnich dzieci –obserwacje ciągłe” (2006)
  10. Anna Woźniak: „Zespół mikrodelecji 22q11.2 jako przyczyna wrodzonych wad serca u dzieci objętych opieką poznańskiego ośrodka kardiologicznego” (2006)
  11. P. Prycki: „Przydatność nieinwazyjnych metod diagnostycznych dla monitorowania zaburzeń hemodynamicznych u noworodków i niemowląt z ubytkiem w przegrodzie międzykomorowej” (2007)

Habilitacje:

  1. A.Siwińska:     „Echokardiograficzne     wskaźniki    czynności    skurczowe    rozkurczowej serca i ich znaczenie rokownicze u niemowląt, dzieci i   młodzieży z    wrodzonymi    wadami zastawki aortalnej oraz zwężeniem cieśni aorty”  (1999)
  2. W.Bobkowski:     „Zaburzenia      rytmu      serca     i     elektrokardiograficzne       wskaźniki. Zagrożenia    częstoskurczem    komorowym     u    dzieci   i     młodzieży z pierwotnym wypadaniem płatka zastawki dwudzielnej w badaniach prospektywnych” (2002)

Profesury:

1. Aldona Siwińska: profesor nadzwyczajny (2003r), profesor zwyczajny (2007r)

2. Waldemar Bobkowski: profesor UM (2007r)
 

Kardiochirurgia dziecięca

Historię kardiochirurgii dziecięcej w Poznaniu otwiera Prof.dr hab.med.J.Moll, który w 1955r objął stanowisko ordynatora Oddziału Chirurgii Torakalnej Szpitala Miejskiego im. Strusia, a następnie od roku 1959, po przejściu Prof. dr hab.med. J.Molla do Łodzi, Prof.dr hab.n.med.Z.Lorkiewicz. W Oddziale tym utworzono kilkułóżkową salę dziecięcą. W 1959r Prof.dr hab.med.J.Moll skonstruował w Zakładach Hipolita Cegielskiego, wraz z inżynierem F.Płużniakiem i S.Szymkowiakiem, pierwszy w Polsce oryginalny aparat do krążenia pozaustrojowego MPS-1 i prawie  równocześnie oksygenator MPD-III.  W 1965r według pomysłu dr med. B.Szelągowicza który pracował w zespole Prof. dr hab.med. Z.Lorkiewicza, fabryka Obrabiarek Zakładów Hipolita Cegielskiego skonstruowała polski aparat do krążenia pozaustrojowego C-TOR 2 (Cegielski-Torak). 

W 1972r dr med. B.Szelągowicz odszedł z zespołu Prof.dr hab.med.Z.Lorkiewicza i został ordynatorem Oddziału Kardiochirurgii w Klinice Chirurgii Ogólnej Instytutu Pediatrii. W tym też roku rozpoczął w Instytucie Pediatrii operacyjne leczenie wad serca u małych dzieci bez użycia krążenia pozaustrojowego. Po zbudowaniu własnego aparatu płuco-serce (w Wiepofamie), w 1973r rozszerzył operacje wad serca u dzieci na operacje wykonywane również na otwartym sercu.  W 1974r wykonał jako pierwszy w Polsce  operacje Mustarda, w roku 1975 operację Fontana, a w roku 1983 operacje Konno. Współpracownikami dr med. B.Szelągowicza byli  dr med. W.Rohde (zmarł w 1996r) i obecny Kierownik powstałej w 1997r Kliniki Kardiochirurgii Dziecięcej, Prof.dr hab.n.med. M. Wojtalik. Klinika Kardiochirurgii Dziecięcej liczy 18 łóżek, w tym 10-łóżkowy Oddziału IOM z wydzieloną 2-łóżkową salą dla noworodków i niemowląt. Wykonywane są w nim wszystkie typy zabiegów operacyjnych serca oraz wszczepiania rozruszników serca. Rocznie przeprowadza się ok. 350 operacji.

 
© 2009 Szpital Kliniczny im. K. Jonschera UM im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu